Ook toezichthouders moeten vernieuwen

‘Als er iets niet innoveert dan zijn het wel Raden van Commissarissen en Toezichthouders’

Ook toezichthouders moeten vernieuwen

In gesprek met Philip Wagner, hoogleraar global economy & governance en algemeen directeur van Wagner.

‘Als er iets niet innoveert, dan zijn het wel Raden van Commissarissen en Toezichthouders.’ Dat stelt Philip Wagner enigszins plagend. ‘Toch volgen ook op het gebied van governance veranderingen en vernieuwingen elkaar snel op, met name door maatschappelijke, economische, ecologische en digitale transities. En doordat vernieuwing niet altijd in de genen van toezichthouders en commissarissen zit, brengt dat spanningen teweeg.’

Dieselgate | De eerste trend die Wagner duidt, is de opkomst van externe toezichthouders. ‘Dit zie je vooral in het publieke domein. Voorbeelden daarvan zijn gremia als de autoriteit consument en markt en de autoriteit bescherming persoonsgegevens. Maar ook in het private segment komt de externe toezichthouder op, bijvoorbeeld bij duurzaamheidskwesties. Dat zag je bij het gesjoemel met uitstoottests van onder meer Volkswagen in het dieselgate-schandaal. Dit komt, omdat publieke belangen, bijvoorbeeld via de as van duurzaamheid, ook raken aan private ondernemingen.’

Publieke opinie | Wagner vervolgt: ‘De license to operate van een bedrijf wordt meer en meer bepaald door de maatschappelijke acceptatie. En duurzaamheidsaspecten worden daarin steeds belangrijker. Sowieso is de scheiding tussen publiek en privaat in Nederland ingewikkeld, door privatiseringen en verzelfstandigingen. Private organisaties, zoals Schiphol of de NS, worden betaald door publiek geld en dienen ook het publieke belang. Dat betekent in toenemende mate extra toezichthouders, meer aandacht van de media en een kritischere publieke opinie.’

Reputatie | Big data en digitalisering zijn andere trends, weet Wagner. ‘Je gebruikt daardoor als moderne toezichthouder of commissaris niet alleen maar meer de stukken die je van de board krijgt. Je gebruikt ook externe bronnen, zoals pers, vakmedia en ook social media. Dat laatste is met name van belang als het om reputatiekwesties gaat, een vakgebied dat steeds belangrijker wordt voor raden. De open toegang tot informatie heeft daardoor impact op het toezicht op de board, omdat die niet per se meer een infomratievoorsprong heeft en lang niet meer altijd de agenda bepaalt.’

Moderne toezichthouders gebruiken veel meer externe bronnen, óók social media

Stakeholders | Ook de opkomst van stakeholdersbetrokkenheid heeft grote invloed op het functioneren van de raad. ‘Wagner Group onderzocht dit voor de GGZ, dat maar liefst 200 convenantpartners leek te hebben. En die kunnen door ontwikkelingen opeens relevant worden, bijvoorbeeld doordat ze in opspraak komen. En dan kan het ook jouw organisatie raken.’

Private equity | Daarnaast ziet Wagner de opkomst van private equity, financiers willen soms invloed door een eigen commissaris of toezichthouder. ‘En dat lukt vaak niet, wat voor schuring zorgt in de relatie. En als het wel lukt, heeft het impact op het functioneren van de raad. Verhoudingen worden anders. En vaak zie je dan nog, dat de invloed lang niet altijd voldoet aan de verwachtingen van de financier.’

Digitalisering | Tot slot neemt ook de adviesrol van de raad toe. Dat maakt, dat raden alle relevante ontwikkelingen moeten kunnen duiden en snappen. ‘Een goed voorbeeld daarvan is digitalisering. Dat raakt aan businessmodellen, de manier waarop we extern communiceren en de manier waarop werknemers zich intern tot elkaar verhouden. Er is geen organisatie waarvoor dit niet relevant is. Toch zit het té vaak niet in het DNA van de raad.’

De adviesrol wordt belangrijker, dus het signaleren van relevante ontwikkelingen ook

Horizontalisering | Als Wagner twee essentiële punten moet noemen, dan zijn dat vertrouwen en verantwoordelijkheid. ‘Door reputatiekwesties dreigen we voorzichtig te worden. We moeten vertrouwen blijven houden om ondernemend te kunnen blijven. Het gaat om vertrouwen in de organisatie. Door verplatting van organisaties en de shift van verticaal naar horizontaal besturen staat dienen van de klant centraal, niet de baas of de manager. De fundamentele paradox is, dat klassiek toezicht gebaseerd is op horizontale verantwoording en er tegelijkertijd sprake is van horizontalisatie van de samenleving.’

Diversiteit | Al deze ontwikkelingen maken, dat de route naar een commissariaat of toezichthouderschap ook verandert. Wagner: ‘Vroeger werd je toezichthouder omdat je de juiste sigaren rookte, daarna ging het om het aantal vlieguren. Nu zijn professionalisering en gerichte opleiding steeds meer van tel. Het komt er in de kern op neer dat toezicht vroeger een gesloten systeem was, terwijl het nu wordt opengebroken. Diversiteit is bijvoorbeeld belangrijk geworden. Minder ‘ons kent ons’ betekent meer verschil. Dat is goed, maar je moet er wel mee om kunnen gaan.’

Toekomstgericht toezichthouden vormt een belangrijk onderdeel van de Governance Opleiding voor Commissarissen & Bestuurders van Wagner.

Waarom kiezen voor Wagner?

  • Onafhankelijk en internationaal georiënteerd
  • Wereldwijde academische partners
  • Sinds 1985
  • Trusted advisor
  • Meer dan 15 erkenningen
  • Rijkserkende instelling voor Hoger Onderwijs

Nieuws

Meer nieuws

Maak je wereld groter. Je ontmoet bij ons academische kennis. Inspirerende praktijkverhalen. Geaccrediteerde topopleidingen. En misschien wel relaties voor het leven.

Lees meer over Wagner

 

checkOnafhankelijk en internationaal georiënteerd  checkSinds 1985checkTrusted advisorcheckRijkserkende instelling voor Hoger OnderwijscheckMeer dan 15 erkenningen